تغذیه

ارزن غله ای دارای دانه‌های کروی شکلی است . ارزن می‌تواند به رنگ‌های زرد، سفید یا قهوه‌ای باشد. جوانه ارزن مانند ذرت نسبت به اندازه دانه غله بزرگ است. به عنوان غذای پرندگان استفاده می‌شود. در برخی از نقاط جهان آن را مانند برنج می‌پزند. به خاطر نوع ماتریکس پروتئین نشاسته ارزن تحت نور می‌تواند کدر، شفاف و نیمه شفاف باشد.
ارزن که به نام های :گال –کنجورس- باجرا- فیجارس- ارزن اتنی- کلا- شوشر-جاروس- دخن- الم –گاروسو دری نیز معروف می باشد،دارای طبع سرد وخشک است.ودارای انواع مختلفی است که دو نوع معروف آن که در ایران نیز می رویند شامل اقلام ذیل است .

1.((ارزن دانه درشت)) با ((ارزن سفید)) که در کتب طب سنتی ((دخن)) نوشته شده است

2.((ارزن دانه ریز)) و یا ((ارزن رسمی)) که ((دخن ریز)) نیز گفته می شود و در کتب طب سنتی با نام ((دخن ریز)) یا ((جاورس)) آمده است که همان معرب ((گاورس)) فارسی است.

مشخصات :

1. ارزن رسمی گیاهی است یکساله دارای ساقه ای افراشته که ارتفاع آن 100 – 50 سانتی متر می شود. برگهای آن سبز ،دراز، بدون دمبرگ ساقه را در بغل گرفته و نوک تیز و میوه های آن در اطراف انتهای محور گل دهند به صورت خوشه مرکب و متراکم ودان های آن ریز کمی مسطح وبه رنگهای مختلف است. ارزنرسمی گیاهی است متحمل و سازگار و ضمنا دیررس .

2. ارزن دانه درشت گیاهی است یکساله ساقۀ آن قوی افراشته در قسمت پایین منشعب و شاخه دار برگهای آن ساده سبز، خطی ،دراز و نوک تیز. گلهای آن خوشه ای باز و خمیده و دانه های آن برحسب واریته های مختلف سیاه یا اکستری و زرد ودر آخر قرمز هم می باشد. دانه های آن گرد است و ارتفاع ساقۀ آن 30/1 – 1 متر می باشد ارزن رسمی در آذربایجان و جنوب شرقی بلو چستان می رویدودر مازندران ودر یزد با نام ((ارزن))و ((گاورس)) کاشته می شود.

ارزن دانه درشت یا دخن در آذربایجان در کشتزارهای یام با نام ((داری))و در اشتران کوه لرستان و همچنین در نواحی مرزی شرق در بادقیس و جنوب شرقی بلوچستان می روید.